Powtórka przed egzaminem: najważniejsze motywy z lektur

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego zbliża się wielkimi krokami. Jednym z jego najważniejszych elementów jest wypracowanie, w którym należy odwołać się do lektur obowiązkowych. Dla wielu uczniów największym wyzwaniem okazuje się przypomnienie konkretnych wątków i problematyki utworów, dlatego tak istotne jest sprawne poruszanie się w motywach literackich.

Motyw to nic innego jak ważny temat lub problem pojawiający się w tekście. Zgodnie z definicją SJP to „wątek, postać lub idea powtarzające się w utworach literackich”. Może to być przyjaźń, miłość, walka o władzę, odwaga czy kara za popełnione czyny. Znajomość motywów literackich ułatwia napisanie dobrej pracy – wystarczy wtedy dopasować odpowiedni tytuł do tematu zadania.

Zrozumienie motywów pomaga nie tylko zgłębić sens lektur, ale przede wszystkim sprawnie przygotować się do egzaminu. Dzięki nim podczas pisania szybko przywołasz odpowiednie przykłady i lepiej uzasadnisz swoje argumenty. Poniżej znajdziesz zestawienie najważniejszych motywów z lektur obowiązkowych dla klas 7 i 8.

„Opowieść wigilijna” – Charles Dickens

„Opowieść wigilijna” opowiada historię skąpego Ebenezera Scrooge’a, który pod wpływem niezwykłych wydarzeń przechodzi wielką przemianę. W noc wigilijną Scrooge odwiedzany jest przez duchy, które pokazują mu jego przeszłość, teraźniejszość i możliwą przyszłość. Dzięki temu bohater zaczyna rozumieć, jak bardzo skrzywdził innych ludzi i jak samotne stało się jego życie. Spotkania z duchami sprawiają, że zaczyna patrzeć na świat inaczej.

Najważniejsze motywy literackie w utworze:

• Przemiana – Scrooge zmienia się z człowieka chciwego i obojętnego w osobę dobrą i pomocną.
• Ubóstwo – w książce pokazane są trudne warunki życia biednych ludzi, np. rodziny Cratchitów.
• Pomoc innym – utwór pokazuje, że warto wspierać potrzebujących.
• Pieniądze i chciwość – nadmierne przywiązanie do pieniędzy prowadzi do samotności i braku szczęścia.

„Zemsta” – Aleksander Fredro

Komedia „Zemsta” jest jednym z najbardziej znanych utworów polskiej literatury. Opowiada historię dwóch szlachciców – Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka – którzy od dawna są ze sobą w konflikcie. Mieszkają w jednym zamku, który jest podzielony na dwie części, co dodatkowo pogłębia ich spór. Komedia Fredry pokazuje, że kłótnie i upór często prowadzą do niepotrzebnych problemów, a zgoda i porozumienie są znacznie lepszym rozwiązaniem.

Najważniejsze motywy literackie:

• Konflikt – główną osią fabuły jest kłótnia między bohaterami.
• Zemsta – postaci próbują się nawzajem przechytrzyć i ukarać.
• Miłość – uczucie Klary i Wacława pomaga zakończyć spór.
• Rodzina – relacje rodzinne mają duży wpływ na decyzje bohaterów.
• Odwaga – niektóre postaci muszą wykazać się odwagą, aby przeciwstawić się innym.

„Kamienie na szaniec” – Aleksander Kamiński

„Kamienie na szaniec” to książka oparta na prawdziwych wydarzeniach z czasów II wojny światowej. Opowiada o trzech młodych harcerzach: Alku, Rudym i Zośce, którzy należeli do ruchu oporu i walczyli przeciwko niemieckiemu okupantowi.

Bohaterowie byli zwykłymi młodymi ludźmi – mieli swoje marzenia, plany i zainteresowania. Jednak wybuch wojny sprawił, że musieli szybko dorosnąć i podjąć trudną walkę o wolność swojej ojczyzny.

Najważniejsze motywy:

• Patriotyzm – bohaterowie walczą o wolność swojej ojczyzny.
• Przyjaźń – relacja Alka, Rudego i Zośki jest bardzo silna i oparta na wzajemnym wsparciu.
• Poświęcenie – młodzi bohaterowie ryzykują życie dla innych i dla Polski.
• Odwaga – podejmują niebezpieczne akcje przeciw okupantowi.
• Śmierć – wojna przynosi tragiczne konsekwencje dla wielu bohaterów.

 „Dziady” część II – Adam Mickiewicz

Dramat „Dziady” w części II dotyczy tajemniczego obrzędu ludowego odbywającego się w kaplicy. Podczas tego rytuału żywi przywołują duchy zmarłych, aby pomóc im w osiągnięciu spokoju.

W trakcie ceremonii pojawiają się różne duchy, które opowiadają o swoim życiu i cierpieniach po śmierci. Każda z tych historii pokazuje, że człowiek ponosi konsekwencje swoich czynów.

Najważniejsze motywy:

• Wina i kara – duchy pojawiają się, aby pokazać, że za złe czyny człowiek ponosi konsekwencje.
• Cierpienie – bohaterowie doświadczają cierpienia jako skutku swoich działań.
• Ludowość – utwór nawiązuje do wierzeń i tradycji ludowych związanych z obrzędem dziadów.

„Mały Książę” – Antoine de Saint-Exupéry

„Mały Książę” napisany przez Antoine de Saint-Exupéry to jedna z najbardziej znanych książek na świecie. Opowiada o spotkaniu pilota z tajemniczym chłopcem, który przybył z innej planety.

Mały Książę podróżuje po różnych planetach i spotyka niezwykłych bohaterów, takich jak król, bankier czy pijak. Każda z tych postaci symbolizuje pewne cechy dorosłych ludzi, takie jak próżność, chciwość czy nadmierne przywiązanie do władzy.

„Mały Książę” przypomina czytelnikom, że najważniejsze rzeczy w życiu są niewidoczne dla oczu – są nimi przyjaźń, miłość i dobroć.

Najważniejsze motywy:

• Przyjaźń – szczególnie widoczna w relacji Małego Księcia z Lisem.
• Miłość – uczucie bohatera do Róży.
• Odpowiedzialność – człowiek jest odpowiedzialny za to, co oswoił.
• Samotność – wielu bohaterów żyje samotnie, mimo że mają władzę lub bogactwo.
• Władza – postać Króla pokazuje, że władza bez poddanych jest bezsensowna.

„Balladyna” – Juliusz Słowacki

Dramat „Balladyna” Juliusza Słowackiego opowiada historię dwóch sióstr – Balladyny i Aliny. Dziewczęta biorą udział w konkursie ogłoszonym przez księcia Kirkora, który chce wybrać sobie żonę. Siostry mają zebrać w lesie jak najwięcej malin, a zwyciężczyni zostanie żoną księcia.

Balladyna jest bardzo ambitna i pragnie zdobyć władzę oraz bogactwo. Aby osiągnąć swój cel, posuwa się do strasznych zbrodni.

Najważniejsze motywy:

• Władza – Balladyna za wszelką cenę chce zdobyć tron.
• Ambicja – jej ogromna ambicja prowadzi do złych decyzji.
• Zbrodnia – bohaterka popełnia kolejne przestępstwa, aby utrzymać władzę.
• Kara – ostatecznie zostaje ukarana za swoje czyny.
• Miłość – uczucia bohaterów wpływają na ich wybory i konflikty.

Znajomość motywów literackich na egzaminie ósmoklasisty

Lektury omawiane w klasach 7–8 poruszają wiele ważnych tematów, takich jak przyjaźń, miłość, władza, patriotyzm czy przemiana wewnętrzna bohatera. To właśnie wokół tych motywów literackich najczęściej budowane są tematy wypracowań na egzaminie ósmoklasisty. Warto je dobrze zapamiętać, aby w trakcie pisania z łatwością dobrać odpowiedni przykład z lektury i skutecznie poprzeć nim swoje argumenty.

Krótka powtórka najważniejszych motywów literackich przed egzaminem ósmoklasisty pozwala szybko przypomnieć sobie kluczowe wydarzenia oraz postaci. Dzięki takiemu przygotowaniu łatwiej odwołasz się do treści lektur obowiązkowych, co znacząco zwiększy Twoją szansę na zdobycie maksymalnej liczby punktów.